Balarilang Tagalog-Bahagi 1: Salitang Ugat at Panlapi

Ako ay Pilipino!

Noong 2000 nakilala ko ang Pilipina na naging asawa ko.

Noong 2001 noong engaged pa lang kami nagpasya akong mag-aral ng wikang Tagalog.

Lahat ng mga aklat na pinag-aralan ko tungkol sa balarilang Tagalog ay sa wikang Ingles.

Subalit minabuti ko rin na maging pamilyar sa terminolohiyang Tagalog may kaugnayan sa balarila ng wika ng misis ko.

Ang seryeng ito ng mga post tungkol sa balarila ay una sa lahat isang pagsasanay para sa akin.

Pero maaari ring pakinabangan ng ilang mga Pilipino na hindi gaanong kabisado sa balarilang Tagalog, kahit mahusay magsalita, at sa totoo maraming mga Pilipina at Pilipino, kahit may mataas na edukasyon, ay hindi masyadong marunong magturo ng Tagalog sa aming mga foreigner at medyo nalilito sila kapag ang isang foreigner katulad ko ay nagbabangon ng mga tanong tungkol sa balarilang Tagalog.

Sa unang artikulo nais kong ipakipag-usap ang tungkol sa unang bagay na itinuturo sa aming mga foreigner na nag-aaral ng wika ninyong mga Pilipino: ang salitang-ugat at ang panlapi.

Sa Tagalog maraming mga salita ay binubuo sa pamamagitan ng isang saligang salita na tinatawag na ugat at isa o mahigit pang panlapi, o “affix” sa wikang Ingles.

Ang isang halimbawa ay ang salitang ugat ganda.

Batay sa uri ng panlapi na idinidikit ng isa sa salitang ugat pwedeng bumuo ng isang

Pandiwa (verb): halimbawa gumanda

Sa ganitong halimbawa ang uri ng panlapi, ibig sabihin ang -um- ay tinatawag na gitlapi dahil nasa gitna ng salitang ugat

Pang-uri (adjective): maganda

Ang panlaping ma- ay tinatawag na unlapi dahil nasa unahan ng salitang ugat

Pangngalan (noun): kagandahan

Ang ka- ay, syempre pa, ang isang unlapi, samantala ang -(h)an ay ang isang hulapi dahil nasa huling dako ng salita.

Itong post ay ang pasimula pa lang ng isang serye ng mga artikulo tungkol sa wikang Tagalog (mayroon din akong mga post sa Ingles at Italyano tungkol dito).

To be continued…

2 thoughts on “Balarilang Tagalog-Bahagi 1: Salitang Ugat at Panlapi

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s